کتاب "سفینه رباعیات کهن" مشتمل بر آثار رباعیسرایان مشهور سدههای گذشته به زودی منتشر میشود و نکته قابل توجه کتاب در این است که ۴۴ رباعی به نام خیام در آن وجود دارد که ۱۷ مورد آن تاکنون در هیچ نسخهای دیده نشده است.
به گزارش مهر، کتاب "سفینه رباعیات کهن" تصحیح مشترکی است از ارحام مرادی و محمدافشین وفایی که انتشارات سخن به زودی آن را در مجموعه "گنجینه سفینههای کهن پارسی" خود چاپ و توزیع میکند.
این کتاب در واقع اثری مشابه "نزههالمجالس" (تصحیح محمدامین ریاحی) است با این تفاوت که تاریخ نسخه قبلی (سفینه رباعیات کهن) قدیمیتر است. نسخه دستنویس این کتاب که شامل ۱۲۵۸ رباعی از رباعیسرایان سدههای گذشته است، در کتابخانه آیتالله مرعشی (قم) نگهداری میشود.
در این جُنگ بیش از ۸۷۰ شعر با نام سراینده و ۳۸۶ رباعی هم بدون نام سراینده آنها ثبت شده است. حکیم عمر خیام، شیخ اوحدالدین کرمانی، شمس گنجه، جمال رزاق، خطیب هروی، زکی مراغی، سعد سلمان، سنایی، سوزنی سمرقندی، صدر خجندی، عائشه سمرقندی و شیخ شرفالدین از جمله رباعیسرایان بنامی هستند که در این کتاب آثاری از آنها وجود دارد.
اهمیت عمده این کتاب، پژوهش در رباعیات خیام است؛ در جُنگ "سفینه رباعیات کهن" 44 رباعی به نام خیام وجود دارد که ۱۷ مورد آن فقط در این جُنگ دیده میشود.
از آنجا که هیچ دیوان تنظیمشدهای توسط خود خیام یا دیگران در زمان کوتاهی پس از مرگ وی به دست نیامده است، در مورد تعداد این رباعیها و نیز حقیقی یا جعلی بودن بعضی از آنها اختلاف نظر وجود دارد و تشخیص رباعیات اصیل خیام از رباعیات منسوب به او و در نتیجه اظهار نظر درباره تفکرات و جهانبینی این حکیم در دوران اخیر همواره مورد توجه محققان بوده است.
در منابع و متون مختلف تعداد رباعیات خیام بین ۱۰ رباعی تا ۱۲۰۰ رباعی در نوسان بوده است. خیام بین سالهای ۵۱۷ تا ۵۳۰ هجری قمری فوت کرد اما نخستین کتاب فارسی که از وی سخنی به میان آورد، چهار مقاله نظامی عروضی سمرقندی بود که حدود سالهای ۵۵۰ تألیف شد و با این حال در آن اشارهای به شاعر بودن خیام نشده است.
حجم کتاب تصحیح شده "سفینه رباعیات کهن" حدود ۵۰۰ صفحه است و به زودی انتشارات سخن آن را به دست چاپ میسپارد.
سعید چابکی |
